Polska i Niemcy należą do Unii Europejskiej, jednak ich systemy podatkowe znacząco się od siebie różnią. Dotyczy to zarówno sposobu opodatkowania dochodów, dostępnych ulg i odliczeń, jak i samego obowiązku składania deklaracji podatkowych.
Dla osób, które mieszkają w Polsce, ale pracują lub prowadzą działalność gospodarczą w Niemczech, znajomość podstawowych zasad obowiązujących w obu krajach jest szczególnie ważna. W praktyce trzeba bowiem ustalić nie tylko wysokość podatku, ale przede wszystkim kraj, w którym dany dochód powinien zostać wykazany i opodatkowany.
Podatek dochodowy w Polsce
Podstawowym podatkiem dotyczącym osób fizycznych w Polsce jest podatek dochodowy PIT. W przypadku opodatkowania według skali podatkowej wysokość podatku zależy od osiągniętego dochodu.
Polski system przewiduje również kwotę wolną od podatku oraz możliwość korzystania z określonych ulg i odliczeń. Sposób rozliczenia zależy jednak od źródła przychodów. Inaczej może wyglądać sytuacja pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę, a inaczej osoby prowadzącej działalność gospodarczą.
Przedsiębiorcy mogą ponadto korzystać z różnych form opodatkowania, w zależności od spełnienia określonych warunków. Wybór odpowiedniej formy może mieć istotny wpływ na wysokość ostatecznego zobowiązania podatkowego.
Podatek dochodowy w Niemczech
W Niemczech odpowiednikiem polskiego podatku PIT jest Einkommensteuer, czyli podatek dochodowy od osób fizycznych.
Niemiecki system podatkowy jest progresywny. Oznacza to, że wraz ze wzrostem dochodu zwiększa się również efektywne obciążenie podatkiem. Istotne znaczenie ma przy tym tzw. Grundfreibetrag, czyli podstawowa kwota wolna od podatku.
Przy rozliczaniu podatku w Niemczech pod uwagę mogą być brane również określone wydatki związane z uzyskiwaniem dochodów oraz sytuacją osobistą podatnika. W zależności od konkretnego przypadku mogą to być między innymi koszty związane z wykonywaniem pracy, dojazdami, prowadzeniem podwójnego gospodarstwa domowego czy określone wydatki o charakterze prywatnym przewidziane przez niemieckie przepisy podatkowe.
Dlatego samo porównanie stawek podatkowych w Polsce i Niemczech nie daje pełnej odpowiedzi na pytanie, gdzie podatnik zapłaci wyższy podatek.
Podatki w Polsce i Niemczech – najważniejsze różnice
Jedną z podstawowych różnic jest konstrukcja systemu podatkowego. W Polsce w przypadku skali podatkowej stosowane są określone progi podatkowe. Niemiecki system wykorzystuje natomiast bardziej płynną progresję podatkową.
Kolejną różnicą jest sposób uwzględniania kosztów oraz ulg. Niemieckie przepisy przewidują szeroki katalog wydatków, które – po spełnieniu odpowiednich warunków – mogą mieć wpływ na podstawę opodatkowania.
Istotne różnice występują również w przypadku przedsiębiorców. Osoba prowadząca działalność gospodarczą w Niemczech może mieć do czynienia nie tylko z podatkiem dochodowym Einkommensteuer, ale w określonych sytuacjach również z podatkiem od działalności gospodarczej Gewerbesteuer oraz podatkiem VAT, czyli Umsatzsteuer.
W Polsce przedsiębiorcy również podlegają odrębnym zasadom dotyczącym podatku dochodowego i VAT, jednak sposób ustalania zobowiązań oraz dostępne formy opodatkowania są inne.
Rozliczenie podatku w Niemczech – kto powinien złożyć deklarację?
Nie każda osoba osiągająca dochody w Niemczech znajduje się w identycznej sytuacji podatkowej. W niektórych przypadkach złożenie niemieckiej deklaracji podatkowej jest obowiązkowe, natomiast w innych może być dobrowolne.
Dobrowolne rozliczenie podatku w Niemczech może być korzystne zwłaszcza wtedy, gdy w ciągu roku pracodawca pobrał zaliczki na podatek, a podatnik ma możliwość uwzględnienia dodatkowych kosztów lub ulg.
Każdy przypadek powinien być jednak analizowany indywidualnie. Znaczenie mogą mieć m.in. miejsce zamieszkania, wysokość i źródło dochodów, sytuacja rodzinna oraz to, czy podatnik uzyskiwał dochody również poza Niemcami.
Sprawdź naszą ofertę: Zwrot podatku w Niemczech
Praca w Niemczech a rozliczenie podatku w Polsce
Jednym z częstszych problemów jest sytuacja, w której podatnik mieszka w Polsce, ale osiąga dochody na terenie Niemiec.
Kluczowe znaczenie ma wówczas ustalenie rezydencji podatkowej. To od niej w dużej mierze zależy zakres obowiązków podatkowych w poszczególnych państwach.
Nie oznacza to jednak automatycznie, że ten sam dochód zostanie dwukrotnie opodatkowany. Polska i Niemcy zawarły umowę w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, która określa zasady przyporządkowania prawa do opodatkowania poszczególnych kategorii dochodów.
W praktyce osoba osiągająca dochody w Niemczech może więc mieć obowiązki podatkowe zarówno wobec niemieckiego Finanzamt, jak i polskiego urzędu skarbowego. Zakres tych obowiązków zależy od indywidualnej sytuacji.
Działalność gospodarcza w Polsce a wykonywanie usług w Niemczech
Jeszcze bardziej złożona może być sytuacja przedsiębiorcy posiadającego firmę w Polsce i wykonującego zlecenia na terenie Niemiec.
Samo posiadanie polskiej działalności gospodarczej nie oznacza, że wszystkie dochody zawsze podlegają opodatkowaniu wyłącznie w Polsce. W określonych okolicznościach działalność wykonywana w Niemczech może prowadzić do powstania obowiązków podatkowych również po stronie niemieckiej.
Znaczenie mają między innymi charakter wykonywanych prac, miejsce ich realizacji, czas prowadzenia działalności w Niemczech oraz sposób organizacji przedsiębiorstwa.
Szczególną uwagę należy zachować w branży budowlanej, w której oprócz podatku dochodowego mogą pojawić się dodatkowe obowiązki związane m.in. z niemieckim podatkiem budowlanym Bauabzugsteuer, podatkiem VAT czy dokumentami wymaganymi przez niemieckich kontrahentów.
Podatek w Polsce czy podatek w Niemczech – gdzie należy się rozliczyć?
Nie istnieje jedna odpowiedź odpowiednia dla każdego podatnika. O miejscu opodatkowania nie decyduje wyłącznie miejsce zameldowania, obywatelstwo czy kraj, w którym została zarejestrowana działalność gospodarcza.
Przy ustalaniu obowiązków podatkowych należy przeanalizować między innymi:
- miejsce rezydencji podatkowej,
- rodzaj osiąganego dochodu,
- kraj wykonywania pracy lub usług,
- długość pobytu w Polsce i Niemczech,
- źródła dochodów w obu państwach,
- sytuację rodzinną podatnika,
- charakter prowadzonej działalności gospodarczej,
- postanowienia polsko-niemieckiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Dopiero po przeanalizowaniu całej sytuacji można prawidłowo określić, gdzie należy wykazać dochód i jakie deklaracje powinny zostać złożone.
Rozliczanie podatku w Niemczech – o czym warto pamiętać?
Osoby pracujące lub prowadzące działalność w Niemczech powinny przede wszystkim gromadzić dokumenty dotyczące osiąganych dochodów i ponoszonych kosztów.
W przypadku pracowników ważnym dokumentem jest m.in. Lohnsteuerbescheinigung, natomiast przedsiębiorcy powinni przechowywać faktury, potwierdzenia płatności oraz dokumentację dotyczącą prowadzonej działalności.
W przypadku dochodów osiąganych zarówno w Polsce, jak i w Niemczech szczególnie ważne jest prawidłowe ustalenie rezydencji podatkowej i zastosowanie właściwych przepisów dotyczących unikania podwójnego opodatkowania.
Podsumowanie
System podatkowy w Polsce i system podatkowy w Niemczech różnią się pod względem sposobu obliczania podatku dochodowego, dostępnych ulg, zasad rozliczania przedsiębiorców oraz obowiązków związanych ze składaniem deklaracji.
Jeżeli podatnik osiąga dochody wyłącznie w jednym kraju, rozliczenie jest zazwyczaj stosunkowo proste. Sytuacja komplikuje się, gdy osoba mieszka w Polsce, pracuje w Niemczech, prowadzi działalność gospodarczą w jednym kraju i wykonuje usługi w drugim albo jednocześnie osiąga dochody z kilku źródeł.
W takich przypadkach prawidłowe rozliczenie podatku w Niemczech i Polsce wymaga uwzględnienia przepisów obu państw oraz polsko-niemieckiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
Każda sytuacja podatkowa może wyglądać inaczej, dlatego przed złożeniem deklaracji warto dokładnie przeanalizować źródła dochodów, miejsce ich osiągania oraz zakres obowiązku podatkowego w Polsce i Niemczech.
